Merkezi klima santrali, chiller, VRF dış ünitesi, ısı pompası veya jeneratör gibi ekipmanların bina çatısına çıkarılması, mobil vinçle yapılan en yaygın işlerden biridir. İş genellikle birkaç saat sürer; ancak doğru planlanmazsa vincin sahada işi yapamaması, çatının zarar görmesi veya ekipmanın hasar alması gibi pahalı sonuçlar doğabilir.
Bu yazıda bir ekipmanı çatıya vinçle çıkarmadan önce bilinmesi gerekenleri ve kaldırma gününün nasıl planlandığını adım adım anlattık.
1. Ekipmanın ağırlığını ve ölçülerini netleştirin
Ekipmanın gerçek ağırlığı, teknik föyünde veya üzerindeki etikette yazar. Dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Föydeki ağırlık kuru ağırlık mı, yoksa çalışma ağırlığı (sıvılar dahil) mı?
- Ekipman ambalajı, paleti veya altlık şasesiyle birlikte mi kaldırılacak?
- Ekipmanın kaldırma kulakları veya kaldırma noktaları nerede, üretici bir kaldırma talimatı veriyor mu?
Ağırlık tahmini yapıldığında güvenli tarafta kalınmalı ve kaldırma aparatlarının (kanca bloğu, sapan, travers) ağırlığı da hesaba eklenmelidir.
2. Çatının yükü taşıyıp taşıyamayacağını kontrol edin
Bu adım vinçten bağımsızdır ama en kritik olanıdır. Ekipmanın konacağı noktanın ve altındaki taşıyıcı sistemin bu yükü taşıyabildiği bir statik mühendis tarafından doğrulanmalıdır. Ağır ekipmanlar genellikle kolon veya kiriş hizasına denk gelen çelik bir taşıyıcı şase üzerine yerleştirilir. Ekipmanın çatıya indirileceği nokta ile kalıcı konumu farklıysa, çatı üzerinde nasıl taşınacağı da planlanmalıdır.
3. Vincin kurulacağı noktayı belirleyin
Vinç seçimini belirleyen en önemli bilgi, vincin kurulabileceği nokta ile ekipmanın bırakılacağı nokta arasındaki yatay mesafedir. Mesafe arttıkça vincin kaldırabileceği ağırlık hızla azalır. Bu yüzden:
- Vincin binaya en yakın kurulabileceği yer neresi? Önünde bahçe, otopark, kaldırım veya ağaç var mı?
- Bina kaç metre yüksekliğinde, çatıda parapet, baca veya mevcut ekipman gibi engeller var mı?
- Kurulum alanı dengeleme ayaklarının tam açılmasına yetiyor mu, zemin sağlam mı?
- Bomun dönüş alanında elektrik hattı var mı?
Bu bilgilerle uygun tonaj vincin yük tablosundan belirlenir. Yük tablosunun nasıl okunduğunu mobil vinç yük tablosu nasıl okunur yazımızda örnekle anlattık.
Bina önündeki 6 metrelik bir bahçe, vincin çatının ortasına ulaşması için gereken yarıçapı birkaç metre artırabilir. Bu fark, gereken vinç sınıfını bir üst seviyeye çıkarabilir. Saha fotoğrafları ve basit bir kroki, doğru vinci ilk seferde seçmeyi sağlar.
4. İzinleri ve zamanlamayı planlayın
- Belediye izni: Vinç cadde, sokak veya kaldırıma kurulacaksa ilgili belediyeden izin alınması ve gerekirse yolun geçici kapatılması gerekebilir.
- Bina ve site yönetimi: Otopark, giriş veya ortak alan kullanılacaksa yönetimin onayı alınmalı, sakinler bilgilendirilmelidir.
- Zaman: Trafik ve yaya yoğunluğu nedeniyle bu tür işler çoğu zaman sabah erken saatlerde veya hafta sonu planlanır. İşletmelerde üretim veya mağaza açılış saatleri dikkate alınır.
- Hava: Geniş yüzeyli ekipmanlar rüzgardan çok etkilenir; kaldırma günü için rüzgar tahmini kontrol edilmeli, yedek gün belirlenmelidir.
5. Kaldırma günü: ekip ve sıra
- Ön toplantı: Operatör, montaj firması ve işaretçi kaldırma planını, işaretleri ve acil durum prosedürünü konuşur.
- Saha hazırlığı: Çalışma alanı kapatılır, vinç kurulur, ayaklar sağlam zemine yerleştirilir.
- Bağlama: Ekipman üreticinin gösterdiği noktalardan, uygun sapan veya traversle bağlanır; ekipman gövdesinin ezilmemesi için gerekirse ayırıcı kullanılır.
- Deneme kaldırması: Yük birkaç santim kaldırılıp dengesi ve fren kontrol edilir.
- Kaldırma ve yerleştirme: Yük kılavuz iplerle yönlendirilerek çatıya alınır, çatıdaki ekip tarafından şase üzerine oturtulur.
- Sökme ve toplama: Ekipman sabitlendikten sonra sapanlar çözülür, vinç toplanır.
Kaldırma öncesi gözden geçirilecek maddeler için güvenlik kontrol listemize bakabilirsiniz.
Mobil vinç mi, hiyap mı?
Görece hafif dış üniteler ve alçak binalarda, ekipmanı depodan alıp getiren ve kendi vinciyle yerleştiren bir hiyap yeterli olabilir. Yükseklik, mesafe veya ağırlık arttığında ise mobil vinç gerekir. Ekipman çatıda kurulduktan sonra bağlantı ve montaj işleri için yüksekte çalışma gerekiyorsa sepetli vinç planlanabilir.
Maliyeti neler etkiler?
Bu tür işlerde maliyeti; gereken vinç sınıfı (yük ve mesafeye göre), kısa işlerde uygulanan asgari çalışma süresi, sahanın konumu, izin ve yol kapatma ihtiyacı ve çalışmanın mesai dışında yapılıp yapılmayacağı belirler. Ayrıntılar için vinç kiralama fiyatları rehberimize bakabilirsiniz.
Ankara ve İstanbul’da çatıya ekipman çıkarma işleriniz için ekipmanın föyünü ve saha fotoğraflarını gönderin; uygun vinci ve kaldırma planını birlikte belirleyelim.
