Vinç kazalarının büyük bölümü, kaldırma başlamadan önce fark edilebilecek eksiklerden kaynaklanır: yanlış tahmin edilen bir yük ağırlığı, ayakların altında boşluk olan bir zemin, aşınmış bir sapan ya da kimin işaret vereceğinin belli olmadığı bir ekip. Bu yazıda, vinçle yapılacak her kaldırmadan önce gözden geçirilmesi gereken maddeleri bir kontrol listesi halinde topladık.
Liste mobil vinç, hiyap, kule vinç ve sepetli vinçle yapılan işlerin ortak noktalarını kapsar. Makineye özel kontroller için üreticinin kullanım kılavuzu ve sahadaki iş güvenliği uzmanının talimatları esas alınmalıdır.
1. Planlama
- Yükün ağırlığı biliniyor mu? Tahmin ediliyorsa, belge (irsaliye, etiket, teknik föy) ile doğrulandı mı?
- Yükün ağırlık merkezi ve kaldırma noktaları belli mi?
- Vincin kurulacağı nokta ve yükün bırakılacağı nokta arasındaki mesafe ölçüldü mü?
- Vincin bu yarıçap ve bom uzunluğundaki kapasitesi yük tablosundan kontrol edildi mi? (Nasıl okunacağını yük tablosu rehberimizde anlattık.)
- Kaldırma kapasite sınırına yakınsa, ayrı bir kaldırma planı hazırlandı mı?
2. Saha ve zemin
- Dengeleme ayaklarının açılacağı alan yeterli mi, ayaklar tam açılabiliyor mu?
- Zeminde rögar kapağı, yeni dolgu, boşluk veya kanal var mı? Gerekirse yük dağıtıcı plakalar kullanılıyor mu?
- Zemin eğimi üreticinin izin verdiği sınırlar içinde mi?
- Bomun dönüş alanında elektrik hattı, ağaç, balkon veya komşu yapı var mı? Enerji hattına güvenli mesafe korunuyor mu?
- Çalışma alanı yaya ve araç trafiğine kapatıldı ve işaretlendi mi?
- Kamu alanında çalışılıyorsa gerekli izin alındı mı?
3. Makine
- Makinenin mevzuat gereği yapılan periyodik kontrol raporu geçerli mi?
- Günlük kontroller yapıldı mı: hidrolik kaçak, halat ve kanca durumu, lastikler, ışıklar ve uyarı sistemleri?
- Yük momenti sınırlayıcı ve diğer güvenlik sistemleri çalışıyor mu?
- Kanca emniyet mandalı sağlam ve çalışır durumda mı?
4. Sapan ve kaldırma aparatları
- Sapan, zincir ve kilitlerin üzerinde çalışma yükü (kapasite) etiketi okunabiliyor mu?
- Sapanlarda kesik, yanık, aşınma, ezilme; zincirlerde uzama veya çatlak var mı?
- Sapanın bağlama açısı kapasiteyi düşürüyor mu? (Açı genişledikçe her kola düşen yük artar.)
- Keskin kenarlı yüklerde sapanı koruyucu kullanılıyor mu?
- Kanca bloğu, sapan ve travers ağırlıkları yük hesabına eklendi mi?
5. Ekip ve iletişim
- Operatörün mesleki yeterlilik belgesi var mı?
- Yükü bağlayan kişi (sapancı) ve vinci yönlendiren kişi (işaretçi) belli mi?
- Operatöre yalnızca tek bir kişinin işaret vereceği ve acil dur işaretini herkesin verebileceği konuşuldu mu?
- Operatör yükü göremeyecekse telsizle iletişim sağlanıyor mu?
- Ekip kaldırma planı hakkında kısa bir ön toplantı yaptı mı?
6. Hava koşulları
- Rüzgar hızı makinenin ve yükün izin verdiği sınırın altında mı? Geniş yüzeyli yükler rüzgardan daha çok etkilenir.
- Görüşü azaltan sis, yoğun yağış veya buzlanma var mı?
- Fırtına veya yıldırım riski varsa iş ertelendi mi?
7. Kaldırma sırasında
- Yük önce yerden birkaç santim kaldırılıp dengesi ve fren kontrol ediliyor mu?
- Yükün altında ve bomun dönüş alanında kimse yok mu?
- Yük yönlendirme halatlarıyla (kılavuz ip) kontrol ediliyor mu, yüke elle müdahale edilmiyor mu?
- Ani hareket, savrulma ve yükü insanların üzerinden geçirme yapılmıyor mu?
8. Kaldırma sonrası
- Yük güvenli şekilde yerine oturtulup sabitlendikten sonra mı sapanlar çözülüyor?
- Bom toplanıp makine güvenli konuma alındı mı?
- Çalışma alanındaki işaretler kaldırılmadan önce saha kontrol edildi mi?
Sepetli vinç ve manlift için ek maddeler
- Sepetteki herkes tam vücut emniyet kemeri takıyor ve sepetteki bağlantı noktasına bağlı mı?
- Sepet etiketindeki kişi ve ağırlık sınırı aşılmıyor mu?
- Acil indirme sistemi kontrol edildi mi, yerde onu kullanabilecek biri var mı?
Yüksekte çalışma ekipmanları hakkında daha fazla bilgi için sepetli vinç kiralama ve manlift kiralama sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Kiralarken sormanız gerekenler
Vinç kiralarken operatör belgesini ve makinenin periyodik kontrol raporunu istemeniz, hem iş güvenliği hem de olası bir denetim açısından sizi korur. Biz bu belgeleri talep ettiğinizde paylaşıyor, kaldırma planını kurulumdan önce sahayla birlikte değerlendiriyoruz. Kiralama koşullarını yazılı hale getirmek için vinç kiralama sözleşmesi yazımıza da göz atabilirsiniz.